Poetry

Editor's Notes:

This handwritten volume of H. Dooyeweerd’s early student poetry was located in the Dooyeweerd Archives (Lade II, 2). The booklet is entitled “Flores mystici: H.D. 1912-13.” ‘Flores mystici’ means ‘Mystical Flowers.’ The title page also contains the Latin words “Carmen doloris,” which mean‘Song of sorrow.’[1] Some poems are dated; one on September 29, 1912 and another on August 18, 1913. Dooyeweerd became 18 years old on October 7, 1912, so these poems are certainly the work of a very young man [2]. Nevertheless, the fact that he preserved the volume is significant, and perhaps, as in the case of other juvenilia, these poems can help to show some of the romantic and mystical background to his later philosophical work. To some extent, our later work is always influenced by the passions of our youth.

An example of this kind of analysis is found in Johan Stellingwerff’s book De VU na Kuyper [3]. Stellingwerff refers to some poems that Dooyeweerd published in various student journals. Stellingwerff refers to some poems that Dooyeweerd published in various student journals. Stellingwerff does not identify the journals, but only the titles of some poems, which we do not find in this collection: ‘Zielevrede’, ‘Harmonie’, ‘O, ziel gedenk’ ‘Avond’ en ‘Lachneia, (een sproke)’. Stellingwerff characterizes those poems examples of Dooyeweerd’s mysticism, which he sees reflected in Dooyeweerd’s later philosophy, particularly in Dooyeweerd’s ideas of the supratemporal heart and the aevum. For Stellingwerff, mysticism is the striving or reaching out from the temporal realm towards the eternal. And it is this sense of mysticism that he finds in this poetry, which he calls ‘nature mysticism.’ But Stellingwerff also points out that Dooyeweerd’s later idea of the supratemporal heart is not just a striving towards the supratemporal, but that man in his heart already has a supratemporal nature simultaneously with his bodily temporal nature [4].

I think that Stellingwerff is correct in this distinction, and that Dooyeweerd’s later philosophy cannot be characterized as a mere romantic striving or longing. Dooyeweerd stresses the restless nature of temporal reality, and its nature as “meaning”— its concentric pointing towards the supratemporal reality in which alone it obtains its fulfillment [5]. But Dooyeweerd also stresses that our supratemporal heart is a present reality. It provides the supratemporal Archimedean point from which we can enter time in the theoretical Gegenstand-relation.[6] Although this can also be referred to as a kind of mysticism, it is not a spiritualistic flight from the world. Nor is it a pantheistic identification with God. It may be more correctly described as Christian theosophy. It should be pointed out that Stellingwerff himself follows the different philosophy of D.H. Th. Vollenhoven; he expressly rejects any kind of mysticism, and he criticizes Dooyeweerd for these elements in his thought.

Although these poems can assist us in understanding Dooyeweerd’s philosophy, they are also interesting as an early literary work. They help to give us a human picture of this important philosopher.

The poems speak of a broken relationship, and the reader may want to know more about this. Marcel Verburg provides some details in his biography of Dooyeweerd [7]. During high school (gymnasium), Dooyeweerd was deeply in love with a girl he had known from lower school, and who lived near the Dooyeweerd family home on Van Eeghenstraat in Amsterdam. The relationship ended when Dooyeweerd entered university to study law, and this affected him very deeply. It is not known whether she ever read the poems. But later, the friendship resumed, and an engagement followed. It was broken off some time between 1919 and 1923. Verburg expresses the opinion that these poems express Dooyeweerd’s romantic nature, his love of nature and his long enduring love for this girlfriend. Verburg says that from these poems, and from a novel that dates from this same period but which Dooyeweerd never completed, it appears that Dooyeweerd became more inwardly directed during this time, that he read Nietzsche, and that he distanced himself somewhat from his religious beliefs.

After he obtained his doctorate, Dooyeweerd worked at the Kuyper Foundation in The Hague. It was during this time that he met Tine Fernhout. They were married in Scheveningen on September 19, 1924. The ceremony was conducted by Dooyeweerd's brother-in-law, D.H. Th.Vollenhoven.

The poems are an intertwining of love, worship and mysticism. The words are in Dutch, English, French, German and Latin. In the poem, “Songes sans Paroles” [Dreams without Words], Dooyeweerd observes his beloved in church, listening to the preacher, and to the organ music, and he describes her as the angel leading him to the worship of God. The poem contains a diagram of two doves flying.

Two of the poems are ascribed to others: Emile Verhaeren and Frederik van Eeden. I have not yet verified their source; it is possible that Dooyeweerd is in fact imitating their style rather than quoting from them.

Every attempt has been made to correctly transcribe Dooyeweerd’s handwriting. I am grateful for the assistance of Dr. A.P. Bos, and for his many helpful suggestions. In some cases, a word is unclear or indecipherable. In that case, a question mark in square brackets is inserted in the text, like this [?]. If a word is uncertain, it is placed in square brackets, followed by a question mark. I have also numbered the poems.

The poems:

1. Chanson d’amour

Vous êtes belle, mon amie, comme une ange du Dieu
Un rève de brun profond sont vos yeux
Qui rêvant toujours me regardent
Sourire de vous et sourire de lune
Très douce en argent, qui luit sur les dunes
Sourires de vous me retardent.
Je desire de venir au bois ouvert
Où la terre d’epingles brunes est couvert
Viens avec <moi> très chérie amie
Chantons comme les arbres, chantant dans le haut
Comme le bois est joli, comme nature est beau
Comme tu es belle, ma chérie.

H.D.

Beneath this first poem are the words
À M[ademois]elle M.O. [?Indecipherable stylized initials]

Aan u, die mijne ziele ’t liefste is
Wijd ’k deze zangen ter gedachtenis.

H.D.

2. De Mythe van Plato

Langs de witte tempelzuilen
Van het marmeren Atheen
Zond Apollo nog een afscheid
Voor hij in het West verdween
Ruischloos op fluweelen [vooren?]
Daalt gewijde stilte neer…
Purpren tranen vloeien in ’t Westen
En de zonne is niet meer…
Langs de witte tempelzuilen
Klinkt een mysterieus gezang…
Langs de donkre heuveltoppen
Klinkt het verder, droef en bang…
In de kindschheid nog der wereld,
Was de mensch gelukkig, vrij.
Hoog zat hij op snellen wagen
Gouden wieken aan iedre zij
En twee vurige, snelle rossen
Trokken hem in ijlen vlucht
Door den kristallijnen ether
Op den adem van een zucht.
Hij doorzag den raad der Goden
En hun wil beminde hij
In de wereld der ideeën
Leefde hij, van zorgen vrij.
Eén der rossen, woest, ontembaar
’t Purpren schuim nog op ’t gebit
Heeft zich aan den toom ontwrongen,
Door den vuurgen damp verhit
Uit den baan is het gesprongen
En in bliksemsnellen vaart
Zijn de rossen en de wagen
Neergetuimeld op den aard…
En de menner brak de vleuglen
Zwierf steeds op de aarde rond
Duisternisse daalde neder
Donkerheid ’t geluk verslond.
Droevig ruischte deze klachte
Uit het heilig [?]
Maar de luidenloze stilte
Werd verbroken door geween…

H.D.

3. Golden Dream…

My heart is as a churche, where organ songs resound
Voices of happiness out of a golden past
O, happiness! thou canst not always last…
A brune [sic] eye looks me on, so godlike--…all time round!

I love you, sings my heart in mighty organ-song
“I also you”—again, hear I a whispering
Incertain [sic] is it, soft, as in a stammering
And soft a voice in me says: “Thou art wrong.”

H.D.

4. Songes sans Paroles [Dreams without words]

Tempore crescit amor
Ovidius

En telkens zie ’k u weer, het bruin omlokt gelaat
In stillen ootmoed tot den prediker geheven…
En weder voel ’k mij in fluweelen droom
Met u vereend, de aarde verre ontzweven…

Het orgelspel doorruischt vol stemming ’t kerkgebouw
Als vlogen duiven rond op witte, zijden veeren…
Uw oogen, droomend zoet, ontmoeten mijnen blik…
En dwingen mij met u den grooten God te eeren.

Laat saam ons liefste tot den Heiland gaan,
Geleid mij, als mijn Engel tot Zijn trone,
Dan bidden wij in zilvren ootmoed aan. —
Ik bidde, dat de liefde in uwe ziel blijv wonen.

A’dam 29 Sept 1912
H.D.

[Note: Dooyeweerd inserts here a little sketch of a dove in flight, bearing a message in its beak. The page then continues with the following:]

5. [Untitled]

Een zoet en wonder verlangen
Is in mij komen varen
Dat ’k slechts naar u wil staren
En voor u zingen mijn zangen
Mystiek uwer oog [te?] genieten
Niet te hooren, hoe de uren vervlieten
En liefde, niets meer te ontvangen.

6. Zielstemming [Sonnet]

Het water prevelbidt met duizend zilvren lippen…
Een tale, wonderzoet, die niemand kan verstaan.
Zij gaat ter biechte bij de luidenlooze stilte
In priesterlijken ernst hoort die haar klachte aan.

Zoo is het in mijn ziel, wanneeer ik u aanschouwde,
Klom onbewust ’t gebed voor u tot God omhoog!
Doch niemand, dan de priesterlijke stilte
Wist van de passie, die mijn zie[l] bewoog!

Ik zie u overal, gij schijnt mij vriendlijk tegen
In ’t wonderteere licht, dat door mijn venster lacht
En als—als waskaarsvlam—de maan is opgestegen,

Dan is ’t me als legdet gij mij o, zoo zacht
De handen op het hoofd in heilgen zegen.
Wat hebt ge een vrede in mijn ziel gebracht!

H.D.

7. Droomerij [Sonnet]

Het is mij zoet, in mijmerende droomen
Aan u te denken, als de avond peinst…
De hemel medevoelend me aanstaart met zijn oogen
En ’t hartelooze, werklijk leven deinst…

Dan komt ge weer in mijn gedachten varen
Gelijk een zaalge droom uit zonnegoud geluk
Maar, o zoo teer uit rose aureolen
Staart ’t donkere oog mij aan, dat wegdroomt al mijn druk.

Het is mij zoet, met u ver weg te zweven
Naar de gewijde plaats van heilgen min
Waar gij voor mij, voor mij alleen zult leven…

Dan gaat gij voor mijn stil geschokten zin
Van liefdesdraden teere droomen weven
O, staar mij aan, bruinlokkige godin!

H.D.

8. Droefheid

De mane bleeke tranen schreiend, kwijnt
Tusschen wollige, wolkige spreien.
Stilte legt de aarde de hand op de mond
Dat zij de smart van de maan niet ontwije
Weenende boomen—
Smeekende armen—
Warende schaduwen—
Zwijgen—:

’k Voel, hoe een traan, een nevellachtraan
Valt op mij neer van de schreiende maan
’k Voel, hoe zij brandt, hoe ze schrijnt in mijn hart
En ween nu mee met der mane smart.—
Weenende boomen—
Smeekende armen—
Fluistrende schimmen—
Schreden—.

9. Altijd dat donkre oog…

Altijd dat donkre oog, in zilvren ootmoed droomend,
In zijden zepia altijd uw lokkenvloed
En ’t lieve hoofd zoo innig vroom gebogen
Zoo, liefste, blijf altijd voor mijn verrukt gemoed.

Gelijk de lucht, in warmen, teeren vloed
Van avondrood nog droomt van zonneliefde
Zoo reest ge voor mij op in avondrooden gloed
En schaduw van de smart, die mij zoo bitter griefde.

Verzonk in liefde—o, mijn gansche ziel
Rees op, verzonk weer; doch in teere zuchten
Welde ’t gebed, toen ’k s’avonds nederviel
Voor ’s Heeren oog en aan de hooge luchten

De zonne nederging; toen ik u aanbeviel
In Zijne zorg voor al, wat ‘k voor u duchtte.

H.D.

10. Fantasie

Nu wil ’k een lied, een lied van liefde zingen,
Ik voel mijn ziel opwieken op zijden veeren.
Zij drijft nu heel hoog rond, ver boven ‘t menschgewemel
Zwelgend in liefde.

Ik wil een lied aan eenen engel zingen
Zwaartoogig, bruingelokt, die mij nu toelacht
Van onder donkre wimpers, hemelteeder
Stralen haar oogen,

Ik wil haar kussen, doch zij wenkt mij
En wijst naar boven, waar de starren staren
Peinzend als de oogen van een wijsgeer
Die zit te mijmren.

Nu ruischen er wieken
En ’k hoor haar verglijden
Ver, ver door etherische banen
Van ijlen luchtzee.

Zachter en zachter
Als muziekakkoorden
Die ons even verrukken
Doch zoo weer wegsterven
In ijle leegheid…

En mijn ziel is zoo droevig, zij wilde haar volgen
Doch reeds was zij verdwenen en ’k zag haar niet weder
Voor langen tijde.

H.D.

11. Kerststemming

Kerstklokken klanken op in wonder klankgetoover
En donkre massa’s gaan den stillen landweg af
De maan sprengt mistig licht op fijne takkenloover
En staart het kerkje aan, welks donkre, spitse top

In zilverwitten glans in den avond staat te droomen
En met gewijden zang het lied der stilte leidt
En ’t is of alles hier een wonderteeken beidt
Dat van den hemel naar de aarde af zal komen.

En zie—hoe plots het kerkje omstraald wordt door een licht
Een englenschaar, witwadig, vleuglengouden,
Komt rijzen, dalen, blindend voor ’t gezicht
Langs vuurge ladders-wonderschoon t' aanschouwen.

En gansch de schepping ademstokkend luistert
Naar den englenzang tot ’t droombeeld henenduistert.

H.D.

12. Laat mij de bloem… [Sonnet] [8]

If a name purer and dearer were,
it must be thine
Byron

Laat mij de bloem, die in mijn boezem bloeit
Verstoor haar niet, zij is zoo goddlijk schoon
Ze zinkt haast neer,—ik weet het—, maar, wat loon
Schenkt u ’t verwelken van wat langzaam groeit?

O, liefde, zoo een woord het al omvat
Van al wat goed en rein en lieflijk luidt—…
Gij, purpren bloempje dat van weedom schreit,
Wanneer de donkre wind u wreed heeft aangevat—

Bloei rustig op en droom mijn ziel van rust,
Die bleeken zou van schrik, als zij het leven zag
Bloedrood en wreed, gelijk het waarlijk is—

Ze is nu zalig en van ’t kwade onbewust
Ze zingt nu droomend als de bloemendag…
Ras, ras genoeg wolkt donkre droefenis!

A’dam 11 Febr. 1913
H.D.

13. Zonsondergang

’k Heb menigmaal, aan ’t venster neergezeten,
De smart der zon beweend, als zij in ’t westen zinkt
’k Heb menigmaal de wee der maan geleden
Als ze uit het doodenrijk peinzend naar boven klimt.

Dan dacht ’k aan liefde in purpren wee verzonken
Gelijk de zon, die wegkwijnt voor den nacht
Aan stille smart, die ’t harte komt beklommen
Gelijk de starre maan, omringd van sterrenwacht.

Doch dan zag ’k in uw oog, zoo trouw tot me opgeheven
En ’k dacht niet meer aan liefde die vergaat
Uw liefde is uit God, bestemd voor eeuwig leven
En zondig is ’t gedacht, dat zij u ooit verlaat.

14. Vragensmoede

Blanke nacht, blanke nacht,
Wat zingt gij mij voor, zoo zacht?
’k Hoor u zweven op lichten veder
Droomewieglend op en neder
Op der stilte zilvren zee
’k Hoor u, en—ik voel uw wee!

Blanke nacht, blanke nacht
Wat toch fluistert gij zoo zacht?
’k Zie de boomen vragend staren
’k Zie de maan in stil meewaren
Deelend in het zelfde lot
’k Hoor henvragen: Waar is God?

Blanke nacht, die deelt mijn lot,
Zeg mij, waar, waar vind ik God?
Woont Hij in de hoog-gewijde
Wijde stilte, boven ’t lijden?
Zeg mij woont de liefde in hem
’k Snak naar liefde en naar Zijn stem!

Lieve Jezus, lieve Heer,
Breng mij tot uw kudde weer!
’t is zoo donker om mij henen
’t Flikkerlicht is ras verdwenen
Als mijn oog er even op let
Maar ik zoek U in ’t gebed…

H.D.

15. Venetiaansch Liedje

’t Is ’t uur der liefde
’t Is ’t uur der rust—
In stille sluimring
Ligt ’t meer gekust.

De golfjes zingen
Een droomrig lied
De slag der riemen
Verstoort het niet.

De slag der riemen
Plonst keer op keer
En zacht glijdt ’t bootje
Op ’t stille meer.

Het bootje glijdt er
Langs hoog kasteel
De jongling grijpt er
Naar zijne veêl.

Zacht, als het maanlicht
Klinkt veêlgeklang
Zoet langs de golfjes
Als elvengang

Hoog aan het venster
Een maagdlijn staat
Het teere maanlicht
Tint haar gelaat.

Zij lacht hem tegen
Een zilvren lach
Klinkt in de stilte
Een godenlach…

En wonderteeder
Klinkt weer het lied
Op ’t zilvren water
Dat vluchtig vliet:

’t Is ’t uur der liefde
’t Is ’t uur der rust…
De zang heeft ’t meisje
In slaap gesust…

H.D.
18 maart 1913
A’dam

16. Goede Vrijdag

O heilge dag, vol stille contemplatie
Wat passietoon trilt in uw scheemrig licht.
’k Zie ’n bleek gelaat, bloedoverstroomd gezicht
Maar hoog omstraald van goddelijke gratie.

’O liefste laat ons naar Zijn groeve gaan
In stille wijding van den doodenschemer toeven—
’t Is heden nog een dag van smartelijk bedroeven
Maar morgen, morgen breekt de groote ure aan.

Breek nu uw ziel, de smartspelonken open
Laat stroomen plechtig breed uw zachte tranen vloed
Want om uw zondeschuld is Jezus’ hart gebroken.
Aan ’s Vaders hart bracht u het offer van Zijn bloed.

H.D.

17. Ich liebe dich…

O, dürfte ich sagen: ich liebe dich, ich liebe
dich, ich liebe dich
O, dürfte ich sagen das an dich—an dich!

Du weisst nicht wie das Herz mir schlägt
Wie heisse Schmerz es für dich trägt
Du weisst es nicht…

So wie ein Veilchen dunkelblau
Das träumt versteckt im grünen Au
Ang?stig vor Sonnefeuerlicht
Und doch es liebend, das Gesicht
Zunieder beugt, so lieb ich dich
O dunkles Veilchen sieh auf mich.

H.D.

18. Stille ure! [Sonnet]

Sancta hora
Sancta virgo

Diep weggedoken in haar zwart gewaad
Peinst stemmingvol de nacht, gelijk een vrome non
Die bij het waskaarslicht der zilvren zon
Devoot voor ’t hoogaltaar te bidden staat…

Gezegende ure, dat zij mij verscheen
’t Moest zijn een uur van wijding, stil en vroom
Een uur van kerkgezang en offer, met gebed
E n heilge stilte weer, dat ze uit mijn oog verdween.

Ik heb u lief, gelijk ’k de lelie min
Die ’k boven schittergoud en ’t helle purper schat
Om ’t eenvoudreine blank, dat ’k in haar bogen vind.
En ruischloos, wonderzacht, daalt het mijn ziele in
Gelijk de stille sneeuw uit hooge [reinheid?] valt
’t Goddelijk liefdevuur, op stillen avondwind.

H.D.
10 April 1913
A’dam

19. Verwelkte Bloemen

Zoo was dan toch de schim die mij verscheen,
Een visioen van waarheid en geen leugen—
Zoo heeft het duister ’t licht dan overmocht
En ’k dronk de lijdenskelk met lange, bittre teugen…

’t Is donker, o zoo donker in mijn ziel
En ’t licht der hoop, nog wenkend, gaat al henen
Ik ben verlaten! eenzaam en alleen.
Laat mij mijn smart, mijn purpren weedom weenen…

Wat zijt gij, liefde, wreed in al uw zonnepracht!
Gij zengt de bloemen wel, die hoopvol naar u staren
Maar niet verkwikt, verschroeid laat gij hen staan!
Hun kopjes hangen neer, die eens zoo blijde waren.

Maar toch o, wreed geheim verteer nu mijne ziel!
Want ’k heb ’t geluk gesmaakt, zóó zuiver en zóó heilig
Dat zelfs de traan in ’t oog nog lieflijk lacht
En ’k was een oogenblik voor ’t zondig leven veilig—

H.D.
Dinsdagavond 29 April 1913
A’dam

20. [Untitled] [Sonnet]

Onmachtig in een oceaan van wee
Drijft mijn bleek hoofd—als met gebroken blaren
Een witte waterroos—en deint gedwee
Op trage golving van groot-donkre baren.

Mijn armen hangen roerloos en mijn twee
Wijd-open oogen, in doods-strakheid, staren.
W aar zij nog ’t laatste schemerlicht ontwaren
Van verre kusten, ondergaand in zee.

Daar was mijn land, mijn land—mijn warm lief thuis
Mijn eigen licht-schoon rijk, zoo kort bestuurd
En reeds geweken voor een nacht—zoo lang…

Of nu die bange nacht dan altijd duurt,
Waarin niets is, als ’t wilde woudgezang
En eindloos ver droef-duister golfgeruisch.

Fr. van Eeden

21. In Aeternum

Gij waart in ’t licht, gelijk een koningin
Doch daaldet tot mij af in droeve schemering
Nu stoot ge mij in zwarte hellesmart
En stijgt weer op in uwe schittering…

En uit mijn eindloos donkre zielesmart
Stijgt nog mijn liefde half, onmachtig op
Gelijk een zwakke vogel’s trillend lijf
Te streven zoekt naar hooge boomen top…

H.D.
Hemelvaartsdag 4 mei

22. [Untitled]

Heute, nur heute,
Bin ich so schön
Morgen—ach, Morgen
Muss alles vergehn.

Nur diese Stunde
Bist du noch mein…
Sterben, ach sterben
Soll ich allein—

Heden, slechts heden
Ben ik zoo blij
Morgen—ach morgen
Is ’t alles voorbij.

Slechts deze ure
Zijn wij nog één—
Sterven, ach sterven,
Moet ik alleen.

23. Les heures du soir

Lorsque tu fermeras mes yeux à la lumiere
Baise les, longuement, car ils t’auront donné
Tout ce qui peut tenir d’amour passion<n>é
Dans le dernier regard de leur ferveur dernière

Sous l’immobile éclair du funèbre flambeau
Penche vers leur adieu ton triste et beau visage
Pour que s’imprime et dure en eux la seule image
Qu’il(s) garderont dans le tombeau.

Et que je sente avant que le cercueil se close
Sur le lis pur et blanc se rejoindre nos mains
Et que près de mon front sur les pâles coussins...
Un suprême fois se repose ta joue.

Et qu’après je m’en aille au loin avec mon coeur
Qui te conservera une flamme si forte
Que même à travers la terre compacte et morte
Les autres morts en sentiront l’ardeur.

Emile Verhaegen [8]

24. Harmonie

Och, dat ge nu een oogwenk mij verstond
En met mij schreide in mijn zieleweeën
Dat ’k nu in uwe ziele laafnis vond
Zacht druipende als dauw uit zilvren nevelzeeën.

Hoor! Strak gespannen als op violenmond
Trilt wijde stilte, om een lied te zingen…
Uit ’t teere violet breekt kalme avondstond
E n wonder harmonieus zijn in ‘t ronde[?] alle dingen.

Ach, ook mijn ziel roept nu om harmonie
Ze is [sterk?] gespannen om een lied te zingen
En wonderzacht trilt weemoed melodie
In ’t avondstil, wen traag lichts tranen hingen [?].

Zal dan voor immer ’t droef verlangen zijn
En nimmer meer ge uit ’t lichtend verre komen
Waar ge verwijlt, een engel, zacht en rein
Geef mijn uw zegen dan, voordat de sterren dooven!

H.D.

25. Adieu! [9]

Donne moi tes mains, les blanques, les pures
Ah, consens moi que je les tienne
Jusqu’lentement la triste heure vienne
Qu’il me faut de toi partir!

Dans la silence immense jouir
Veux je, dernière fois du mystique
Brun de tes yeux, rêvantes, magnifiques
Et alors qu’advienne l’avenir!

Donne moi tes mains, la dernière fois
Ah me regards! Consolante comme une mère
Es tu ma joi, malgré ma misère
Ange en le c<o>eur, ne m’oubliez pas.

H.D.

26. Gebroken idealen

’k Heb idealen gezien kristallijn rein
’k Heb gemeend ze nabij te zijn.
’k Greep ernaar met verlangende hand
Doch ’t was slechts schijn.
Rinklend viel neer in het wereldsche zand
Kleurige, glazen schijn!

’k Heb hooren zeggen een gouden woord.
’k Heb een ruischende wiekslag gehoord
’k Heb heel dichtbij reine lichtglans geschouwd
Droom werd verstoord
’k Had mij paleizen van licht gebouwd
Toen is het licht vermoord.

’k Heb van wondere liefde gedroomd
’k Heb mijne liefste verwellekoomd
’k Heb in mijn lichtend paleis haar gevoerd
’k had slechts gedroomd.
Wakende op heeft mij ’t leven beroerd
Toen is het licht gedoom[f?]d.

H.D.

27. Scottish Hymn

Tell me the old, old story
Of unseen things above
Of Jesus and his glory
Of Jesus and his love

Tell me the story simply
As to a little child
Then I am weak and dreary
I poor forgotten child.

A’dam, Sunday 18 Août [August]
1913

28. [Untitled]

Gelijk een kind verdwaald, zocht ik ’t bekend gezicht

Blijf Gij slechts aan mijn zij, Gij, die mij meer wilt wezen
Bij Wien alleen de ware liefde is!
Vermoeid gelijk een kind, wil ’k aan Uw boezem rusten
En droomen in Uw vree, na al mijn droefenis…

H.D.

29. Neen, ’k vloek u niet….

Neen, ’k vloek u niet
Hoe groot verdriet
Gij hebt gedaan mijn ziele
Voor u de vree
Zal zijn mijn bee
Als ’k voor mijn Vader kniele.

De trane niet
Die mij ontvliedt
Zal ik aan u meer wijten
Gelijk voorheen
Zal ik alleen
Mijn troostloos leven slijten.

H.D.

30. Ware liefde

’k Heb menigmaal, aan ’t venster neergezeten
Den dood der zon aanschouwd, melancholiek in pracht
Wanneer de dage schreit in purperroode rouwe
Heb ’k aan den dood van ’s menschen droom gedacht.

Want droomgestalte, die men niet kan grijpen,
Is het geluk, dat ons in sluimer voert
Eén nevellichte nacht met onbewust verblijden
Tot bij ’t ontwaken ons het leven fel beroert.

Blijf Gij slechts aan mijn zij. Gij die mij meer wilt wezen
Bij Wien ’t mysterie van de liefde is
Vermoeid gelijk een kind wil ’k aan Uw boezem rusten
En droomen in Uw vree na al mijn droefenis.

Gelijk door ’t doodstil land een late wandelaar voortgaat
De zwaargeveerde nacht zijgt over de aarde heen
De bloemen sluiten zich—hoog ruischt een bange stilte
’n in de onmeetlijkheid? voelt hij zich zoo alleen.

Zoo was het in mijn ziel, toen gij, gij mij alleen liet
Wie me een Madonna waart, mijn teer-warm levenslicht
Toen stond ’k een wijle stil en wist niet waar ik heen moest
En als een kind verdwaald zocht ’k ’t mij bekend gezicht.

H.D.

31. Zonnespel [Sonnet]

Der zonne kindren spelen wild en blij
Ze spannen saam een gouden sluierrag
En jublend schalt hun schelle schaterlach
Tot waar in purper gloeit de wijde hei…

Ze dansen samen op de zonnemaat
En werpen dansend [vlam?] van kleuren uit.
En elk, die ’t ziet een vroolijk wijsje fluit
Waar hem de zorg in vroolijkheid vergaat.

Zoo spelen zij tot over ’t gouden veld
De plechtige avondklok gebeden bidt
Dan roept de zon hen met een purpren straal

En fluks hun blijde schare henensnelt
Stil latend ’t veld nog van hun spel verhit
Die sluier valt van hen, purperdoorgloeid opaal…

H.D.
10 juli 1913
A’dam

32. Mystiek

’k Wil nu met U alleene zijn
En in den avond op u staren
Met niets dan ’t preevlen van de blaâren
En zingend zacht het windekijn.

In ’t water aan mijn voeten schijnt
Een mystisch licht mij heimlijk tegen
En op mij daalt een heilge zegen
Waar zacht Uw liefde mij omschijnt.

Blijf bij mij nu en spreek heel lange
V an uwe liefde in zoet gefluister
Terwijl ik stille naar u luister
Met een onzegbaar [vreemd?] verlang…

Het is een droom—gij waart bij mij
Gij roerde teeder mijne ziele
En ’k wilde voor U nederknielen
Een waskaarsglans trilde aan mijn zij.

Toen ’k opzag was mijn Trooster heen
Ik zag de stille tranen hangen
Van ‘t licht—de smart heeft mij bevangen
En ’k weende want ik was alleen.

H.D.

33. Lijfspreuk boven ’t graf

En allant au ciel j’ai oublié mon corps!!
J’ai oublié mon âme en allant au mort
Je retrouve tous deux, quand j’arrive au bord.

H.D.

34. Alio modo

En allant à la vie j’oubliais le mort
En allant au mort, j’oubliais mon corps.

35. Chopin

Hoe menigmaal, als weer die droefheid kwam
Was wellust mij ’t geween der melodieën
Heb ’k door ’t doorzichtig waas van uwe harmonieën
Den gloed gevoeld der purpren passievlam.

Dan was ’t me als een, die overstelpt van smart
Stil bij een vriend zijn tranen uit wil schreien
Doch ziendveel grooter leed zwijgt, vrezend te ontwijen
De felle droefheid van het vriendenhart.

In ’t schemer licht beluister ik uw zingen
Uw mystisch lied past bij de donkerheid
En in dien tempelsfeer, als stil zijn alle dingen
Klinkt heel van ver de toonin droeve heerlijkheid
Als nachtegalenzang op zuiverzijden snaren
Stijgt zij omhoog, aan ’t hooge licht gewijd.

H.D.

36. O, uwe beeltnis in mijn ziele…

’k Ging eenzaam voort langs stille wegen
In zachten brand lag daar de hei…
Ik dacht aan u en mijn gepeinzen
Diep melancholisch pijnden mij:

O, uwe beeltnis in mijn ziele,
Dat zij niet van mij uit wil gaan
Maar steeds mij houdt in zachte droefheid
Wat heb ik, arme u misdaan!

Wanneer ik ga langs stille wegen
Zie ’k u weer vriendlijk aan mijn zij:
Dan kwelt mij eindloos de gedachte
Hoe onuitspreeklijk! ’t Is voorbij!

O, uwe beeltnis in mijn ziele
Blijft toch er sluimren, stil als ’t licht
En elke spelende gedachte
Ontdekt me uw stralend, lief gezicht.

Zoo ging ik voort langs stille wegen
In vlammen zee lag nu de hei.
De zon haar armen naar mij strekkend
Met purpren glans omhulde mij…

Laren
27 juli 1913
H.D.

37. Dat is mijn fel verlangen

Nu is mijn ziel gesloten
In machtig koepelzwart
En in de groote leegheid
Klinkt ’t bonzen van mijn hart.

Hol welft de donkre koepel
Zich rondom om mij heen
En in de angst der ziele
Verstomt ook mijn geween.

Maar ’k voel het duister trillen
Van zachten toon geroerd
Violenspel wordt teeder
Aan allen kant gevoerd.

Een lied zoo wonder droevig
Als maagdelijk geween
En machtig aangetrokken
Wil ’k door mijn kerker heen.

Maar als mijn ziel nu opspringt
Wijkt langzaam het gerucht
En stervend klinkt van verre
Niets dan een bange zucht…

Dat is mijn fel verlangen
Zoo moet mijn leven zijn
Een sterke droombekoring
En dan — de zielepijn.

H.D.

38. Terugblik [Sonnet]

Toen stond ik op een berg en zag ter neer
In ’t droeve dal, waar mijn verlangens waren
Zwart stond daar ‘t woud met onbewogen blaren
Ik dacht voor ’t laatst aan mijne liefde weer.

O dal der smart, hoe vaak heeft mijn geween
In uwe stilte, die niet spreekt geklonken.
Hoe vaak ook, in aanbidding neergezonken
Was ’k daar met haar, die mijne ziele mint alleen.

Het is gedaan! ’k ben van u uitgegaan
Ik adem vrijer nu, ik heb ’t geloof behouden
Maar wat geschied is kan niet weggedaan
En wijl ik denk wat toekomst brengen moge
Ben ‘k plots weer weggevoerd door die onzegbre waan[?]
Die mij voor ’t eerst verstrikte in droomen gouden.

H.D.

39. [Untitled; originally entitled ‘Coda’]

Hef u nu op, mijn ziele
Niet langer nu ter neer
Gelijk een bloem gebogen
Herneem uw veerkracht weer!

Heeft smart de bloem ontbladerd
Verhef u in die smart
Hard met uw felle droefheid
Uw wreeddoorwonde hart.

Hef u weer op, mijn ziele
De droomen zijn ten end.
Sluit deze droeve zangen
Van een verbloeide lent!

Voortaan aan harder studie[?]
Uw smartlijk lied gewijd
Eén liefde blijft voor u toch
Bewaard in de eeuwigheid!

H.D.

Endnotes

[1] In Dutch, ‘carmen doloris’ could be translated as “een lied van smart.” This romanticizing of sorrow can be found at least as far back as Goethe’s The Sorrows of the Young Werther (Die Leiden des Jungen Werthers, 1794). We know that Dooyeweerd was influenced by Frederik van Eeden, who wrote the poem Ellen. een lied van smart (Amsterdam: W. Versluys, 1891). Dooyeweerd specifically refers to Van Eeden in one of the poems in this collection.

[2] The poems in the volume are not in chronological order, which suggests that Dooyeweerd arranged them in this form after he wrote them. His editorial arrangement must therefore have been done some time after August 18, 1913.

[3] Johan Stellingwerff: De VU na Kuyper (Kampen: J.H. Kok, 1987), 266-67.

[4] Stellingwerff (p. 255) cites Dooyeweerd’s Response to the Curators of the Free University dated October 12, 1937 (Stellingwerff uses the old Dutch spelling):